GEBELİK VE DOĞUMTAKİPTE YAPILABİLECEK TESTLER

GEBELİKTE ULTRASONOGRAFİ

Gebelikte Ultrasonografi


Gebelikte Ultrason kullanımı

Ultrasonografi fetusun değerlendirilmesinde güvenli ve etkili yöntem olarak kabul edilir.

  • Gebeliğin tanısı
  • Gebelik yaşının belirlenmesi: özellikle erken dönem ultrasonları ( 20 li gebelik haftalarına kadar) gebelik yaşını belirlemede son derece doğru bilgiler sağlar. SAT’ını bilmeyen gebeler için gelişme geriliği tanısında erken dönem ultrasonografik ölçümler önem kazanır
  • Bebeğin canlılığının değerlendirilmesi: erken gebelik haftalarında missed abort, mol gebeliği veya dış gebelik tanıları ultrasonografik  değerlendirmelerle anlaşılabilir
  • Prenatal girişimler sırasında :Amniosentez, CVS, kordosentez gibi girişimler sırasında uygulamada kullanılacak iğnenin yönü, yolu ve bebeğe zarar verip vermediği konusunda yardımcı olur
  • Bebeğin gelişiminin değerlendirilmesi:  Çeşitli ölçümler yardımı ile ( kafa kemikleri arası mesafe(BPD), bacak boyu uzunluğu(FL), karın(AC)- baş çevresi(HC), vb.) gerçekleştirilir
  • Bebeğin cinsiyetinin saptanması
  • Fetal anomalilerin saptanması: 20-22. Haftada  yapılan detaylı  ultrasonografik değerlendirmede bebekte ortaya çıkması muhtemel anormal gelişim bozuklukları değerlendirilir. (Çeşitli çalışmalarda farklı sonuçlar olmakla beraber, ultrasonografik teknolojideki tüm gelişmelere karşın en iyi cihazlar ve en tecrübeli uzmanların varlığında bile doğumsal kusurların ancak %70-80’i görülebilir. Ancak organ sistemlerine göre bu rakamların değiştiği ifade edilmiştir. En yüksek oran %86 ve %79 ile boyun ve merkezi  sinir sistemi anomalileridir ve ondan sonra %67 ile böbrek anomalileri gelmektedir. En düşük sensitivite ise, %20 ile yüz anomalileri ve %24 ile kalp anomalilerini kapsamaktadır. Anomalilerin tanınması ile gebelik haftası arasındaki ilişki göz önünde bulundurulması gereken bir diğer noktadır.)
  • Bebeğin ağırlığının tahmin edilmesi
  • Amniyon sıvısı hastalıkları: oligohidroamnios, polihidroamnios, amniyotik bant, vb. tanısı
  • Plasentanın yerinin saptanması : Plasenta previa tanısı
  • Erken doğum riskinin tahmin edilmesi: Rahim ağzı uzunluğunu ölçümü erken doğumun önceden tahminnde ve mevcut durumun önemi  hakkında yararlı bilgler sağlar
  • Fetal iyilik halinin değerlendirilmesinde kullanılan Fetal Biofizik profilin değerlendirilmesi
  • Gebelik sırasında rahim, yumurtalık ve tüplerde kitlesel lezyonların varlığı hakkında bilgi sağlar( myom, over kitleleri, vs.)

Doppler ultrasonografi

Hareketli bir cisimden yansıyan ses dalgalarının frakansındaki değişimden faydalanarak cismin hareket hızının hesaplanabilmesi prensibinden yararlanır.Yani hareket eden bir cisme belli frekansta ses dalgaları yollanırsa , bu cisimden geri yansıyan ses dalgalarının frekansında bir değişim olur. Gönderilen ve geri yansıyan ses dalgalarının frekansları arasındaki farktan yararlanılarak cismin hareket hızı hesaplanabilir. bu fizik özelliğinden ultrasonografi de en çok kan akımına ait verilerin elde edilmesinde yaralanılır. Gebelik sırasında doppler ultrasonografi gebelikle ilgili komplikasyonlar hakkında değerli öngörülere olanak sağlar. Uterusa giden atardamarlardaki kan akımı özellikleri ilerleyen gebelik haftalarında bebekte rahimiçi gelişme geriliği, annede preeklampsi ve ilgili sorunların gelişme riskine ait önemli uyarılar verebilir. Yine aynı şekilde göbek kordonundaki kan akımı ve bebeğin çeşitli damarlarındaki kan akımı özellikleri de bebeğin plasentadan yeterli besin ve oksijen alıp almadığı konusunda direkt ve objektif veriler sağlar.

  • Gebelikte doppler incelemesinde en sık kullanılan damarlar:
  • Umblikal arter (Göbek kordonu atar damarı)
  • Uterin arter( rahimi besleyen atar damar)
  • MCA, Orta beyin atar damar
  • Fetal aorta
  • Umblikal ven (Göbek kordonundaki toplar damar)
  • Duktus venozus

Doppler incelemenin yapıldığı durumlar

  • 20-22 hafta detaylı ultrasonografi sırasında
  • IUGR (rahim içi gelişme kısıtlanması) tanısı, takibi
  • Daha önceki gebeliklerde gelişme geriliği, intrauterin fetal ölüm olması
  • Gebeliğin indüklediği hipertansiyon, preeklampsi,eklampsi
  • Daha önceki gebeliklerde tansiyon yüksekliği, preeklampsi olması
  • Fetal anomali şüphe, tanı, takibi
  • Çoğul gebeliklerdeki bebeklerin eşit gelişmemesi (ikiz ikiz tranfüzyon sendromu, vs.)
  • Fetalkalp defektleri, hastalıkları
  • Annede kalp-damar hastalıkları

Gebelikte Ultrasonun Zararı var mı?

Ultrasonografi geçmişi 40 yıla ulaşmış olan bir tekniktir. Laboratuar ortamında yapılan çalışmalarda ultrasonografinin doku üzerinde neden olabileceği iki etki belirlenmiştir. Bunlar ısı arttırıcı etkisi ve kavitasyon etkisi olarak adlandırılır. Isı oluşturma etkisi ultrasonografini süresi ve kullanılan frekansla doğru orantılıdır. Rutin uygulamalarda kullanılan frekans ve uygulama süreleriyle ısı artışının zararlı bir etkisi gösterilmemiştir. Kavitasyon etkisi ultrasonografi uygulanan dokuda baloncuklar oluşması şeklinde tanımlanabilir ve doku harabiyetine neden olabilir. Ancak yine gebelikte uygulanan ultrasonografide de kavitasyon etkisi gösterilememiştir. Yapılan pek çok çalışmada ultrasonografinin etkilerine bağlı olduğu kanıtlanmış herhangi bir sakatlık saptanmış değildir. Görme bozuklukları, sağırlık, solaklık, gelişme geriliği, çocukluk çağı lösemileri, konuşma bozuklukları gibi pek çok sorun için ultrasonografinin olumsuz yönde etkisi olup olmadığı araştırılmış ancak herhangi bir sonuca ulaşılamamıştır.

Amerikan Tıpta Ultrason Enstitüsü (The American Institute of Ultrasound in Medicine, AIUM) yayınladığı bildiride kısaca şu görüşü kabul ettiğini bildirmektedir: “Bugüne kadar hastalar ya da cihazları kullanan kişiler üzerinde, günümüzdeki tipik tanısal ultrason cihazlarına ait dalgalara maruz kalma neticesinde ortaya çıktığı kanıtlanmış biyolojik bir etki bildirilmemiştir. Gelecekte bu tür bir biyolojik etkinin ortaya çıkma olasılığı bulunmakla birlikte eldeki güncel veriler tanısal ultrasonografinin yararının eğer varsa bile zararından daha fazla olduğunu göstermektedir.”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Call Now Button
Close
Tıkla Doktora YAZ